Plattelandsvereniging Hei, Heg & Hoogeind  Leende   

Google
WWW hei-heg-hoogeind.dse.nl

Gagel
Start Omhoog Inhoudsopgave Zoeken in site  

Start
Omhoog


 

 


Er uitgelicht: Wilde Gagel                                                        


                                                           Gagel bloesem in augustus 2009

 


                       Gageltakken met katjes in november


Benaming en omschrijving:
                Nederlands:    Wilde Gagel
                Latijn:             Myrica gale  
                Engels:            Bog myrtle (sweet gale)


                                        Gagelstruweel


Van nature
Gagel is een beschermde inheemse vrij klein blijvende struik,
die in Nederland in het wild wordt aangetroffen op vochtige,
min of meer moerassige heide- en veengronden.

Moerassige heide- en veengronden


Groeiwijze:
Gagel groeit met lange ondergrondse uitlopers. Aan de wortels zitten knolletjes in wisselende grootte.
De knolletjes bevatten een zwam/schimmel (mycelium) en dient om stikstof in op te slaan.
Stikstof wordt niet via het blad uit de lucht opgenomen, maar uit de grond.
Daarmee kan gagel moeilijke tijden overbruggen.

 
                   Plaatselijk vormen de struiken dichte struwelen.

Gagel ruikt heerlijk en is mooi oranjebruin gekleurd. Typische kenmerken zijn de gele,
aromatische geurende harspuntjes op de twijgen en langwerpige aan de top enigszins
getande bladeren. Gagelstruiken bloeien in katjes in april / mei vóór het uitkomen van de bladeren.
Een struik heeft meestal óf mannelijke óf vrouwelijke bloemen. Soms komen beide op dezelfde struik voor.
De vruchten bestaan uit gevleugelde nootjes die met harsachtige wratjes zijn bezet.


Gebruik:
Vroeger werden de plantendelen van gagel voor verschillende doeleinden dienstbaar gemaakt.
- De struik werd door zijn medicinale werking o.a. gebruikt bij kiespijn.

- De bladeren (vanwege de bitterstof) werden gebruikt in “gruit”; Gruit was een kruidenmengsel dat
  voor het grootste gedeelte uit gagel bestond en gebruikt werd voor het brouwen van bier.
  Later werd de gagel vervangen door hop.
- Tot bosjes gebundelde gageltwijgen vormden een afweermiddel tegen motten in kleerkasten.
- De looizuurhoudende bast werd gebruikt bij het leerlooien.
  Leerlooien is een werkwijze om de huid van dieren geschikt te maken voor o.a. kleding en
  schoeisel.
- De gagel had vroeger ook een nuttige functie als verfstof.


Rode lijst:
De beschermde gagel staat op de Nederlandse Rode lijst van planten als algemeen voorkomend,
maar sterk afgenomen.

De takken worden vaak illegaal afgeknipt voor gebruik in bloemstukjes!


Bronvermelding o.a.:
- "Landelijk Nederland"; encyclopedie van natuur en landleven
- http://nl.wikipedia.org/
- http://www.neerlandstuin.nl/

- http://www.velpeleven.be/
- http://www.soortenregister.nl/
- http://seeds.eldoc.ub.rug.nl/
- http://leesmaar.nl/cruijdeboeck/
 


   naar het begin


einde